Каштоўны экспанат: грэнадзёрка

Каштоўны экспанат: грэнадзёрка

У экспазіцыі першай залы нашага музея знаходзяцца рэчы часоў вайны 1812 года. Сярод іх – грэнадзёрка. Насілі яе грэнадзёры – адборные часці пяхоты або кавалерыі, першапачаткова прызначаныя для штурму варожых умацаванняў, пераважна ў асадных умовах.

Грэнадзёркі з’явіліся ў канцы XVII стагоддзя.

Уяўляла сабой конусападобную шапку з тканіны з каркасам на аснове дроту або кітовага вуса. Форма галаўнога ўбору дазваляла грэнадзёру свабодна кідаць грэнады (грэнадкі, ручныя гранаты), чаго нельга было зрабіць у трохкутным.

У Расіі з часоў Пятра I, з 1700 года, і аж да Кацярыны II конусападобныя грэнадзёркі насіліся толькі ў вайсковых палках, у гвардыі яны мелі выгляд скураных шапак з круглым верхам, гарызантальным напатыльнікам і невялікім вертыкальным налобнікам.

У Прусіі пры Фрыдрыху Вялікім на пярэдняй частцы крамніннай конусападобнай грэнадзёркі сталі мацаваць высокі медны налобнік з чаканным малюнкам дзяржаўнага герба. Гэты фасон гренадерской шапкі пасля стаў пераважаць ва ўсіх еўрапейскіх арміях другой паловы XVIII стагоддзя.

Да пачатку XIX стагоддзя конусападобныя грэнадзёркі з медным налобнікам практычна выйшлі з ужытку. Тым не менш, у Прусіі іх працягвалі насіць гвардзейскія грэнадзёры да пачатку Першай сусветнай вайны. У Расіі адзіным палком, які насіў грэнадзёркі аж да 1914 г. пры параднай форме, быў лейб-гвардыі Паўлоўскі полк, які атрымаў дадзенае адрозненне за мужнасць і стойкасць, праяўленыя ў вайне з Напалеонам у перыяд 1806-1807 гадоў. Гэтую ўзнагароду апеў А. С. Пушкін ва ўступе да паэмы «Медны вершнік»: «… ззянне шапак гэтых медных, наскрозь прастрэленых ў баі».

Грэнадзёркі, абабітыя мехам чорнага мядзведзя (амурскага), насілі грэнадзёры Роты палацавых грэнадзёраў Ўзброеных Сіл Расіі імперскага перыяду.

Салдацкія рэчы перыяду Айчыннай вайны 1812 года, якія знаходзяцца ў музеі, былі знойдзены нашым першым дырэктарам М.Ф.Петрыкевічам. Вядома, што лета 1812 года праз тэрыторыю раёна на ўсход адступалі рускія войскі 2-й арміі П.І.Баграціёна. Магчыма, рэчы экспазіцыі захаваліся з тых самых часоў? Гэта загадка яшчэ чакае свайго доследу.

Матэрыял падрыхтавала А.Абрамчык, старшы навуковы супрацоўнік музея

Читайте также:

BelarusianEnglishRussian