Дзятлаўскі дзяржаўны гісторыка-краязнаўчы музей

У мінулым годзе ў Дзятлаўскім музеі экспанавалася выстава “Халодная зброя” віцебскага калекцыянера Рамазана Махмудава. Нядаўна ён завітаў да нас з выставай “Агнястрэльная зброя”.
Адпраўной кропкай у гісторыі агнястрэльнай зброі можна лічыць вынаходніцтва пораху 3500 гадоў назад у Кітаі. Але ж афіцыйнай датай узнікнення лічыцца 14 стагоддзе.
Выкарыстанне энергіі пораху пачало новую эру ў ваеннай справе- з’яўленне артылерыі, а затым, у тым жа 14 стагоддзі, узнікненне асобнай галіны артылерыі - ручной агнястрэльнай зброі.

Да канца 15 стагоддзя асновай войска была цяжкаўзброенная конніца, якая складалася з узброенных халоднай зброяй рыцараў-феадалаў. У далейшым галоўным родам войск становіцца наёмная пяхота, узброенная агнястрэльнай зброяй. На пачатку свайго існавання новая зброя мела шмат недахопаў: страляла не трапна і на малыя адлегласці, была цяжкай і нязручнай. Да таго ж, у сырое надвор’е было складана падтрымліваць гарэнне фіціля, з дапамогай якога адбывалася ўзгаранне зараду.

Читать полностью эту запись »

Палац Радзівілаў – рэдкі помнік архітэктуры барока і ракако. Каменны будынак пабудаваны па фундацыі Дамініка і Мікалая Фаустына Радзівілаў у 1751 годзе на месцы разбуранай шведамі драўляна-земляной крэпасці К. Астрожскага. Архітэктар – Д. Фантана. Сядзібны комплекс уключаў: палац, гаспадарчыя пабудовы, парк.

Палац прадстаўляў сабою двухпавярховы прамавугольны будынак на высокім цокалі. Спачатку быў завершаны высокім вальмавым дахам і фланкіраваны па баках 2-х трох’яруснымі вежамі з шатровымі завяршэннямі.

Малюнак Н. Орды, 19 ст.

На франтоне галоўнага фасада збераглася арнаментальна-геральдычная пластыка: ляпны гербавы картуш князёў Радзівілаў, партрэтныя гарэльефныя медальёны, звівы лісця, гірлянд, драпіровак і г.д. Па перыметры будынак апярэзаны міжпавярховым і завершаным карнізамі. Яшчэ у пасляваенны час у нішах знаходзіліся скульптуры. Воблік палаца значна сказіўся стварэннем сучасных прамавугольных вокнаў. Раней яны мелі ўрачыстую арачную форму, сляды якой яшчэ можна заўважыць на будынку. Вуглы будынка ўмацаваны контрфорсамі – верагодна рудзіментамі старажытнага замка.

Планіроўка палаца традыцыйна была анфіладная. Цэнтральнае месца займала двухмаршавая лесвіца, якая вяла да параднай двухсветлавай залы. Пад будынкам размяшчаліся падвалы, перакрытыя цыліндрычным скляпеннем, і кацельня, якая ацяпляла палац унутрысценнымі дымаходамі.

У канцы 18 ст. вакол палаца быў разбіты парк у англійскім стылю. Парк упрыгожвала архітэктура малых форм: масткі, павільёны і г.д.

Пасля ўдзелу апошняга ўладальніка Дзятлава Адама Солтана ў паўстанні 1831 года, палац перайшоў у дзяржаўную ўласнасць. Спачатку быў прыстасаваны пад шпіталь, потым пад кавалерыйскую казарму. На пачатку 20 ст. у палацы размяшчалася двухкласная школа у 30-я гады – сіроцкі дом для дзяўчынак. У пасляваенны перыяд і да апошняга часу – пад медыцынскую установу.

Читать полностью эту запись »